Twój numer PESEL zna więcej firm, niż myślisz: bank, operator telefonu, przychodnia, sklep internetowy, w którym brałeś coś na raty. Wystarczy, że jedna z nich padnie ofiarą wycieku danych albo zgubisz dowód osobisty, a oszust może spróbować wziąć kredyt na Ciebie. Spłacać miałbyś Ty.
Na szczęście jest prosta blokada: zastrzeżenie numeru PESEL. Jest darmowa, włączasz ją sam w telefonie i w każdej chwili możesz ją wyłączyć.
Co daje zastrzeżenie PESEL
Zanim bank albo firma pożyczkowa da komuś kredyt na Twoje dane, musi sprawdzić, czy Twój PESEL nie jest zastrzeżony. Jeśli jest, umowy nie zawrze. A jeśli mimo to zawrze, odpowiedzialność spada na tę instytucję, a nie na Ciebie.
Czego zastrzeżenie nie blokuje: wizyty u lekarza, wykupienia recepty ani załatwiania spraw w urzędzie. Na co dzień nie zauważysz, że je masz.
Krok 1: zainstaluj aplikację mObywatel
Jeśli masz już mObywatela w telefonie, przejdź od razu do kroku 2.
Co będzie potrzebne:
- smartfon z Androidem albo iPhone, w miarę aktualny, z dostępem do internetu,
- dowód osobisty,
- jedna z trzech rzeczy, którą potwierdzisz, że to naprawdę Ty:
- bankowość internetowa, czyli login i hasło do banku, w którym masz konto. To najprostsza droga dla większości osób,
- Profil Zaufany, jeśli już go masz,
- e-dowód, czyli dowód osobisty z chipem. Wtedy telefon musi mieć NFC (to ten sam moduł, którym płacisz telefonem), a Ty musisz znać 6-cyfrowy numer CAN z dowodu i 4-cyfrowy PIN ustalony przy odbiorze dowodu.
Instalacja:
- Otwórz Sklep Google Play (Android) albo App Store (iPhone).
- Wyszukaj mObywatel. Sprawdź, czy wydawcą jest Ministerstwo Cyfryzacji, i zainstaluj aplikację.
- Otwórz aplikację i postępuj zgodnie z instrukcjami na ekranie: zaakceptuj regulamin, ustaw hasło do aplikacji i wybierz, jak potwierdzisz tożsamość (bank, Profil Zaufany albo e-dowód).
- Gdy potwierdzisz tożsamość, aplikacja jest gotowa.
Krok 2: zastrzeż PESEL
- Zaloguj się do aplikacji mObywatel.
- Na dole ekranu naciśnij Usługi.
- Wybierz Zastrzeż PESEL.
- Potwierdź przyciskiem Zastrzeż PESEL.
Gotowe. Aplikacja pokaże, że Twój PESEL jest zastrzeżony. Całość zajmuje mniej czasu niż zaparzenie kawy.
Kiedy trzeba cofnąć zastrzeżenie
Gdy sam chcesz wziąć kredyt, kupić coś na raty, założyć konto w nowym banku albo iść do notariusza, cofnij zastrzeżenie w tym samym miejscu: Usługi → Zastrzeż PESEL → Cofnij zastrzeżenie. Po załatwieniu sprawy zastrzeż numer ponownie. Pamiętaj tylko, że po każdej zmianie kolejną możesz zrobić najwcześniej po 30 minutach.
Nie masz smartfona?
Zastrzeżesz PESEL także w dowolnym urzędzie gminy. Wystarczy pójść z dowodem osobistym, a urzędnik zrobi to za Ciebie. Coraz więcej banków pozwala też zastrzec PESEL w swojej aplikacji albo bankowości internetowej.
Zrób to dziś, a potem pomóż rodzicom
Zastrzeżenie nie kosztuje nic, a może oszczędzić Ci lat walki z windykacją za cudzy kredyt. Jeśli masz rodziców albo dziadków, którzy sami tego nie zrobią, usiądź z nimi przy kawie i zróbcie to razem. To 5 minut, a dla oszustów jedno łatwe źródło pieniędzy mniej.
Więcej krótkich porad znajdziesz na stronie głównej w sekcji „Porady wujka Pita”.